Aspekte van die nuwe drama1974

"Aspekte van die Nuwe Drama" deur André P. Brink is 'n hersiene uitgawe wat in 1974 (en hersien in 1986) deur Academica, Pretoria en Kaapstad, uitgegee is. Dit is 'n metgeselstudie tot sy vroeëre werk, "Aspekte van die Nuwe Prosa," en fokus spesifiek op die vernuwing in die drama en die teater. Brink se doel is om lesers te help om 'n "aanpassing" te maak ten opsigte van hul houding teenoor nuwe dramavorme, soortgelyk aan hoe George Divine dit vir skilderkuns en musiek stel. Hy beklemtoon dat die studie vanuit die perspektief van 'n betrokke praktisyn – as skrywer, leser, kyker en regisseur – geskryf is, en nie 'n droë akademiese benadering volg nie. Die boek se inhoudsopgawe is gestruktureer om verskeie aspekte van die nuwe drama te dek. Dit begin met 'n "Voorlopige Verkenning" (bl. 11), wat die verhouding tussen drama en teater ondersoek en die benadering van die studie motiveer. Verdere hoofstukke sluit in "Syn en skyn" (bl. 55), "Die dans van die tyd Skipbreuk van sekerheid" (bl. 104), "Die Afrikaanse situasie: aanloop en verbyloop" (bl. 117), en "Die Afrikaanse situasie: vernuwing" (bl. 136). 'n Slothoofstuk, "Van drama tot teater: tydruimtelike kodes in die werk van Bartho Smit" (bl. 215), is by die hersiene uitgawe gevoeg om breër teoretiese vraagstukke oor die leser se funksie in die dekodering van die dramateks te betrek, veral in die lig van dekonstruksie. Die boek sluit ook 'n aanhangsel, bronnelys en register in. In die "Voorwoord" (bl. 9) verduidelik Brink dat die openingshoofstuk bewustelik op 'n "populêre" wyse en op 'n fenomenologiese grondslag die verhouding drama/teater bekyk. Hy beklemtoon dat die lees van 'n dramateks "heeltemal ander strategieë" van die leser verg as die lees van 'n narratiewe teks, aangesien die drama se uiteindelike bestemming die verhoog is, waar dit oorwegend visueel ingeklee word. Hy noem dat ons primêre herinneringe van dramatiese werk visueel is, en illustreer dit met treffende beelde uit bekende toneelstukke. In Hoofstuk I, "Voorlopige Verkenning," argumenteer Brink dat die studie hom toespits op die vernuwing in die drama (die geskrewe vorm) eerder as in die teater (die praktiese uitvoering), omdat die tekste vir almal potensieel beskikbaar is en die teatervorm van die voltooide stuk in potensie in die bladmusiek (soos 'n Negende Simfonie) teenwoordig is. Hy onderskei tussen die "kunswerk" (die geskrewe drama) en die "estetiese objek" (die voltooide beeld wat deur die estetiese ervaring op die verhoog ontstaan, danksy die kreatiewe samewerking van die regisseur/spelers en die kunswaardeerder/toeskouer). Hierdie onderskeid, gebaseer op die Poolse kritikus Roman Ingarden se teorieë, impliseer dat die leser van 'n drama op 'n dubbele wyse vooruit moet kyk: die teks moet "gesien" en geëvalueer word asof dit op die verhoog gebring word, en dan moet hierdie verbeelde, ideale opvoering deur die leser se kreatief-kritiese vermoë "déúrleef" word tot dit 'n estetiese objek word. Die taal in drama is dus slegs 'n "teken" wat na 'n estetiese belewenis in die medium van die teater uitwys. Brink kritiseer Martin Esslin se "Teater van die Absurde" as 'n te beperkte en eksklusiewe formule om die nuwe drama te dek, aangesien dit 'n klein, al is dit belangrike, moment in die drama van ons tyd dek, en dramaturge wat hemelsbreed verskil, saamgroepeer. Hy verkies 'n ruimer interpretasie van die nuwe drama as 'n "beweging wég van die realisme," waar die werklikheid nie meer beskou word as die mens wat in sy natuurwêreld pas nie. Hy identifiseer Georg Büchner (1813-1837) as die figuur wat die grondslae vir die Nuwe Drama onmiskenbaar gelê het met werke soos *Dantons Tod* en *Woyzeck*, wat 'n opheffing van gewone tyd en ruimte, 'n peiling van die mens deur sy maskers, en 'n inboor in die irrasionele grondlae van die syn insluit. Hy bespreek ook die rol van Alfred Jarry (1873-1907) en sy *Ubu Roi* as groteske en "makabere profesie" wat die "patafisika" (die dimensie waar elke ding 'n uitsondering is) bekendgestel het. Verder word August Strindberg (1849-1912) as die "vader van die moderne drama" beskou vanweë sy illogiese verkenninge van die onderbewuste in werke soos *Na Damaskus* en *'n Droomstuk*, en veral sy "kamerstukke" soos *Die spooksonate* en *Dodedans*, wat die spel van verskillende werklikhede, onoplosbare raaisels, en die opheffing van chronologie vertoon. Frank Wedekind (1864-1918) word ook genoem as 'n voortsetter van Büchner se rigting, met 'n fokus op visioene, vrye verbeelding, en die ontginning van die seksuele. Brink erken die Naturalisme se bydrae tot die ontwikkeling van die teater, veral deur die vernuwinge van Georg II, Hertog van Sakse-Meiningen, André Antoine en sy Théâtre Libre, en veral die Russiese teater met Konstantin Stanislawski en Wsewolod Meyerhold. Hierdie ontwikkelinge het die verhouding tussen woord en die visuele in die teater verander. Hy beklemtoon die rol van Adolphe Appia en Edward Gordon Craig in die vervolmaking van lig en nie-verbale elemente as teatermediums, wat die literatuur tot 'n enkele element tussen vele ander gemaak het. Brink argumenteer dat selfs in die werk van Henrik Ibsen (1828-1906), die "grootmeester van die Naturalisme," reeds moderne elemente soos 'n beheptheid met opstand en 'n worsteling met die Niet teenwoordig is, wat 'n duidelike perspektief op die Nuwe Drama open. Hy sluit af deur te beklemtoon dat die Nuwe Drama en sy kritiek nie die Ou Drama afskryf nie, maar eerder 'n verdieping en voortsetting daarvan verteenwoordig.